و ثانيا فى المركبات الانشائية كالامر و النهى و الاستفهام التى خرجت عن معانيها الاصلية و استعملت فى معان اخر كما فى قول المصطفى - صلّى اللّه عليه و آله - و دوم در تركيب‌هاى انشائيه مانند امر ، نهى و استفهامى است كه از معانى اصلى خويش خارج گشته است و در معانى ديگرى به كار رفته . مانند سخن حضرت رسول اكرم - صلّى اللّه عليه و آله - « من كذب علىّ متعمدا فليتبوا مقعده من النّار » « 1 » كسى كه عمدا بر من دروغ ببندد پس جايگاه او پر از آتش باد . در اين مثال « فليتبوا » صيغهء امر است ليكن از معناى انشايى خارج گرديده است و به معناى خبر استعمال شده است . اذا المراد : « يتبوا مقعده » و العلاقة فى هذا السّببية و المسببية لانّ انشاء المتكلم للعبارة سبب لاخباره بما تتضمنه فظاهره امر و معناه خبر . زيرا مراد « يتبوا مقعده » يعنى جايگاه او پر مىگردد مىباشد . [ يعنى مقصود از فعل امر ، فعل مضارع است ] و علاقه در اين سببيّت و مسببيّت است براى اين‌كه انشاء عبارت به وسيلهء متكلم ، سبب خبر دادن او به آنچه عبارت آن را فرا گرفته مىشود . بنابراين ظاهر آن [ فليتبوا ] امر است و معناى آن خبر . المبحث الثالث عشر فى المجاز المركب بالاستعارة التمثيليه المجاز المركب بالاستعارة التمثيلية هو تركيب استعمل فى غير ما وضع له لعلاقة المشابهة مع قرينة مانعة من ارادة معناه الوضعى بحيث يكون كل من المشبّه و المشبّه به هيأة منتزعة من متعدد و ذلك بأن تشبه احدى صورتين منتزعتين من امرين او امور باخرى ثم تدخل المشبّه فى الصورة المشبّه بها مبالغة فى التشبيه و يسمّى بالاستعارة التمثيلية . بحث سيزدهم دربارهء مجاز مركب « 2 » به شيوهء استعارهء تمثيليه است .

--> ( 1 ) - بحار الانوار ، ج 2 ، ص 60 ، روايت 10 ( 2 ) - مجاز مركب تركيبى است كه در آنچه به معناى اصلىاش شباهت دارد ، به شيوهء تشبيه تمثيل به كار رفته باشد .